بلوچ ڈیہہ و ننا بلوچ نیاڑیک 

بلوچ زالبول ئنا ہیت مرے گڑا دائسکان ننا راج ٹی دا سوچ ہمو کچ ئٹ تالان متنے کہ زالبول انت ئسے و اونا کڑد انت مننگ کیک؟

اینو بلوچ راج ئٹ ہمو ادارہ غاتون شرف ارے کہ نیاڑی تیتون  کمک کرینو و اوفتے موہ تسنو و اوفتا حق آتیکن توار ہرفینو، اینو ہمو ادارہ غاک تیوہ ریاست تون مون تننگ ءُ گڑا دا ہیت ننا مونا بریک کہ امر سلوکو و امر مون تننگ ءُ، امر تینے او چاہسر و امر دا کل اٹکل آتون مون تننگ ءُ۔

بلوچ زالبول آتیکن اینو ریاست نا کنڈان کیہی سافٹ پالیسیک جوڑ کنگانو کہ اینو زالبول آتے امر سیاست ان مر تخنگ نا کوشست مننگ ءِ، بلوچ راجی تحریک آن امر اوفتے مر کننگانے۔ گڑا دا ریاست نا کنڈ آن غٹ آن بھلا خیال دا مسنے کہ تحریک نا اسہ کوپہ ئس امر کشکن، گڑا دا مسخت ئکن او اولی وار ” بلوچ عزت ” نا لوظ ءِ ننا مونا ہیس کہ بلوچ اسہ غیرت مند ءُ راج ئسے و تینا نیاڑی تا رکھ ءِ کیک پیشن نا چاگڑد ئٹ ہلپک تا، دا تینا تیہٹی غٹ آن بھلا دروغ اس ہرانا ننا الس جائی گواچی مس۔ بھلو وخت ئس و داسہ ہم ننے خننگ ئٹ بریک کہ دا مرض نفسیاتی رد ئٹ دائسکان ننا نیام ئٹ جاگہ کرینے کہ ہرا نا سوب آن نن تینا نیاڑی تے بھلو وخت ئس تعلیم آن مر تخان، مدرسہ کلچر نا گواچی کرین تا و جہان و چاگڑد آن کشکان تا، دا رد ئٹ ننے ہروئی تمک کہ پاکستان دیر ئسے و اونا انت بستار ءِ کہ ننے پائک کہ بلوچ نا غیرت انت ئسے؟

اگہ ننے او دا وڈ پائک کہ بلوچ نا غیرت دادے کہ ہراٹی نیاڑیک اسہ چار دیوالی ئسے ٹی بند مریر گڑا کنتون کنا ہزار آ سال آتا دیہاڑ ئس ارے کہ کنا زالبول آک امر تینا بلوچ ڈیہہ ئٹ زند گرریفینو، کنا گدان نا انت شرف مسنے کنا غیرت نا انت قدر مسنے کنا دیہاڑ شاہد ءِ کہ گل بی بی کنا دیہاڑ ءِ کنا غیرت ءِ کنا شرف ءِ، بیبو کنا دیہاڑ ءِ، گدان نا چوڑیک کنا دیہاڑ نا بشخ ءُ، مشک ہرا بلوچ ڈیہہ ئنا غازی تا رکھ ءِ کرینو اوفک کنا نیاڑی تا شاہد ءُ، کنا روایات آک کنا زالبول آتا کڑد ئنا شاہد ءُ۔  گڑا اینو دا ریاست بریک او کنے کنا غیرت نا ہیت ءِ کیک، دا ہیت پک کہ قوضہ گیر ئنا بیرہ مسخت ہندادے کہ او نیاڑی تا کڑد ءِ راج و چاگڑد نا شونداری آن ایسر کے، دیہاڑ ئٹ دا گڑا ہچ متنے کہ قوضہ گیر برے و ہمو راج ئنا گواچنی آ دروشم ءِ درشان کے و اوفتے شونداری نا پارہ غا دے۔

داسہ پاکستان بلوچ نیاڑی تیکن ہندا بیانیہ ءِ مونا ہتیک گڑا دانا  معنہ دادے ننا بلوچ ڈیہہ ئنا ہر کماش و چنک بھلن کل ءِ دا سرپند مروئی ءِ کہ ننے ریفینو، ننا نیام ئٹ ننا تحریک ءِ نزور کننگ کن پاکستان دنو چم جوڑ کرینے و کننگ ءِ۔ اندا مکر آتیتون او بھاز آ پین کنڈ آتیا ہندنو پروگرام ہتنگ ءِ، ہرافتا کمک ئٹ ننا نیاڑی تے نفسیاتی رد ئٹ مٹ کننگ کن تخنگ ءِ، دا پروگرام آک پانے مزہبی دروشم ئٹ مریر یا ایلو اسکول، کالج و یونیورسٹی تا دروشم ئٹ مریر یا پین کیہی اسکالر شپ آتا کمک ئٹ اوفتے تینا پروگرام تا بشخ جوڑ کننگ نا کوشست ءِ کننگ ءِ تاکہ اوفتے ذہنی رد ئٹ غلام جوڑ کے۔

ولے بلوچ نیاڑی تے دا سما مرے کہ بلوچ نا ادارہ غاتا پروگرام آتا بشخ مننگ و بشخ ہلنگ آن بیدس نمے ریاست نا ادارہ غاک ہچ شونداری نا پارہ غا دننگ کپرور اونا پروگرام آتا تِس ہم نیاڑی تے اونا جند ئنا سواد آتیکن مرور نئیکہ بلوچ نا نیاڑی تا گواچنی آ شونداری کن۔

بلوچ نا تحریک ءِ نزور کننگ کن ریاست اسہ مذہبی کارڈ ئس ننا مونا ہیس تیوہ بلوچستان ئٹ کہ نن مسلمان اُن و نن اسٹ اُن اوار مرین، اونا دا مجر آن ہر بلوچ نا اُرا و خلق زہمی مس۔ اگہ او مسلمان نا گپ ءِ کیک گڑا پین ہم مسلمان ملک ارے اوفتے انتئے تینتون اوار کننگ نا کوشست کپک۔ اندن مذہبی کارڑ نا سوب آن ننا بھاز آ زالبول آک زہمی مسر، او دا گپ ءِ کریرہ کہ زالبول آتیکن اُرا جوڑ ءِ اوفتے پین ہچ جاگہ ہلپس جہانی خواننگ آن مر کننگر کہ اوڑے خراب مریرہ۔ اصل ئٹ دا مکر اوفتے بلوچ تحریک آن مر کننگ نا چم ئس اسک اگہ اسلام نا گپ ءِ کین گڑا نبی تا دور ئٹ ہم زالبول آک جنگ آتیئٹ بشخ ہلکنو گڑا ننا زالبول آک انتئے اینو مر کیر تینے۔ اندن پیشن نا قوضہ گیر آک اگہ ملک ئسے آ قوضہ کریرہ گڑا مذہب نا کارڑ ءِ مونا ایسرہ و مخلوق نا است ئٹ خلیس ئس شاغارہ۔

اینو ننا نیاڑیک مریر یا راج نا پیر و کماش آک اوفتے دا سرپند مروئی ءِ کہ ننا گواچنی آ دود و ربیدہ دا وڈ ئٹ افک کہ او ننے داخس ریفینو انتئے کہ ننا بلوچ زالبول آک اینو اسکان دا وڈ رکھ آتا گواچی متنو اخس کہ قوضہ گیر پاکستان نا بننگ آن پد رکھ آتا گواچی مسنو۔ وختس اگہ کس ئس پہوالی زند ئنا کنڈا کاہے گڑا ننا مونا ننا گواچنی آ زند بریک کہ نن اُرا تیٹی امر مسنن، ننا ہمو وخت آ نیاڑیک امر مسنو سفر تیئٹ امر او تینا چنا تیکن لیکو و شئیر خلکنو یا مہمانی کے اگہ نرینہ مفروس گڑا نیاڑیک اوتا خزمت ءِ کریرہ اندن جنگ ئنا وخت ئنا لشکر نا راہشونی ہم کرینو گل بی بی و بیبو نا دروشم ئٹ۔ بلوچ نا زالبول کشت و کشار ئٹ مدام تینا کڑد ءِ سر تسنے و مر آن دیر و پاٹ ہیسنے دا گڑاک بلوچ نا گواچنی آ ربیدہ نا درشانی ءِ کیرہ۔ اینو اگہ ننا بلوچ نیاڑیک داڑے سر مسنو دا کل ننا بلوچ دیہاڑ و بلوچ تحریک نا برکت ءِ کہ اینو داڑے سرسہبی ئٹ تینا نرینہ غاتیتون کوپہ مننگ ءُ و تینا دیہاڑ و ربیدہ ءِ ولدا زند ئس بشخنگ ءُ۔ مون مستی ہم نن کل ءِ قوضہ گیر نا اٹکل و چم تے پہہ مروئی تمک و تینا راجی آ تحریک تون اوار مروئی تمک۔

جہان نا ایلو اخس کہ تحریک مسنو او تحریک آتیٹی نیاڑی تا ہم بھلو کڑد ئس مسنے، او ہم جنگ کرینو، او ہم تینا سیاسی معیار و ڈغار نا رکھ ئکن سلیسنو و ندر مسنو، دا رد ئٹ بھاز آ مثیل آک ننا مونا بریرہ دنکہ نیاڑی تا کڑدار نا زی آ ڈاکٹر جلال نا کتاب ” سماج اور عورت” ئٹ نوشتہ ءُ۔

مانیکرنیکا( ہرادے جھانسی نا رانی ہم پاریرہ ) ہندوستان نا دیہاڑ ئٹ برہمن اراسیان آن سیالی تخاکہ و چائنگاکہ، ہراتم انگریز جھانسی نا سروک ءِ خلک گڑا ہندا نیاڑی بریک و ریاست نا سروک گچین مریک و انگریز ءِ کشک مڑک ولدا انگریز تون جنگ کرسا ٹپی مریک و کزیت کیک۔

یا لیلیٰ خالد مرے ہرادے فلسطین نا مخلوق تینا ہیرو پارہ او پانزدہ سال نا وحی ٹی عرب نیشنلسٹ موومنٹ نا بشخ مریک و اونا سیاسی زند انداکان بناء مریک، او 1967ء ٹی پاپولر فرنٹ پِنی آ ادارہ جوڑ مریک ہموٹی کائک، او تینا توار ءِ سر کننگ کن جانز ئس اڑسک/ ہائی جیک کیک۔

باگھل بائی ہرا سومرا خاہوت نا نیاڑی ئس مریک کہ او سندھ ئنا دیار ئٹ جنگ کرسا شہید مریک گڑاس پارہ کہ خودکشی کیک۔

نازوتوخی ہرا پشتو و فارسی زبان نا شاعرہ و ادبی مزاحمتی کڑدار ئس مریک ہرا اوغان راج ٹی بھلو پن ئس تخک اونا بہادری نا سوب آن اوغان راج اٹ اودے مادر ءِ ملت پارہ۔ پین مثیال دنکہ ملالئی اس، داہم انقلابی شاعرہ ئس مریک، او افغان اینگلو جنگ و جنگ میوند نا پنی ءُ کڑدار ئسے۔

ہندن روزاپارکس امریکہ نا نیاڑی ئس مریک ہرا پہین و مون ئنا فرخ ءِ ایسر کنگ کن 1965 ئٹ تحریک ئس بناء کیک و برانز کشک۔

جمیلہ بوحیرو الجزائر نا تحریک ئٹ اسہ سوگو و زالبول ئس چائنگاکہ، او جیل و زندان تیٹ انت انت سہاسک اونا زی آ اخس تشدد مسسک او کل ءِ سگسا الجزائر نا تحریک تون سلوک اسک و سوسہب مسک۔

گولڈا میئر اسرئیل نا چارئمی وزیراعظم ءِ ہرا اسرائیل نا اُلسی کاریم تیئٹ بھلو بشخ ہلکنے و معیشت نا زی آ کاریم کرینے۔

پین اگہ نن اُرن رانی ویلو نچیار مرے ہرا ایسٹ انڈیا نا برخلاف جنگ کیک۔ آشوری حکمران سیمی رامس، فوہاو چینی فوج نا کمان، مصر ئنا قلو پطرہ، ویت نام نا دو ترونگ، افریقہ نا زینوبیا و ماویہ، سومالی نا اراویلو، فارس نا ملکہ اسلیس، دا کل تینا وخت ئٹ سلوکو دیہاڑ مسنو۔ یا زوت ئنا وخت ئٹ کُرد تحریک نا اسہ پین دروشم ئس ننا مونا بریک کہ اوڑے نیاڑی تا تربیت و فدائیک مرے یا تاِمل ٹائیگر آتا زالبول آتا فدائیک مرے دا کل ہمو راجی سوج و ڈغاری راستی تے تون سلوکو مسنو و جہد کرینو۔

پین بھاز آ جاگہ غاتیٹی ہم نیاڑی تا دنو کڑد دیہاڑ ئٹ خننگ ئٹی بسنے ولے بلوچ ڈغار و راجی تحریک ئٹ نیاڑی تا ہرا کڑد اسہ جتا ءُ رنگ ئسے ہرا بیرہ بلوچستان نا تہٹی خننگ ئٹی بریک۔

بلوچ نیاڑیک اینو ہمو جاگہ غا سر مسنو کہ او تینٹ اینو دیہاڑ جوڑ مسنو ، بولان جوڑ مسنو ، بلوچستان جوڑ مسنو و اینو تحریک نا ہر پاناد آ سلوک ءُ۔ بلوچ نیاڑی تا اگہ ہیت مرے گڑا ننے خننگ ئٹی بریک کہ قوضہ گیر اینو اسکان ہر وڈ ئنا کوشست کرسا کرینے کہ نیاڑی تے امر تورو ولے اینو نیاڑیک ولدا اونا وس آن پیش تمسا ءُ۔

بلوچ تحریک ئٹ بیستمی کرن ئٹ ہم ننا گیشتر نیاڑیک تینا راج ئتون سلوک خننگ ئٹی بسنو، ادارہ غاتا تلہ غان مونی بسنو دنکہ بی ایس او آزاد او بی این ایم مرے ہمو وخت بقول ءِ ڈاکٹر نسیم کہ نیاڑی تا ونگ آک خلاس مسر کہ شہید بانک کریمہ بی ایس او آزاد نا اولی چیئرمین گچین کننگک، و بی این ایم نا بانک سلمی نائب صدر گچین کننگک یا بلوچ خواتین پینل نا بنداو ءِ سنگت ایڈووکیٹ شکر بی بی شاغک و بلوچ نیاڑی تے اسہ جاگہ آ مُچ کرسا جہد کیک یا بلوچ گہار موومنٹ مرے، ننا بلوچ نیاڑی تا ہر وخت تینا ڈغار نا رکھ ئکن جہد مسنے زرینہ مری نا وڈ زندان تا ہم گواچی مسنو۔

بلوچ نا دیہاڑ قربانی آن پر ءِ کہ اونا مڷ آک تینا راجی آ بقا نا زمواری تے ہرفسہ ندر مسنو۔ لمہ بانک کریمہ ہرا ہزار آ سختی و سوری تیتون مون ترسا ہمو وخت آتیٹی بلوچ آزادی پسند گَل بی ایس او آزاد نا وائس چیئرمین و پدا چئیرمین مننگ اسکان اسہ سوگو ءُ وڈ ئسے ٹی تینا راج تون سلوک مسنے او گڈی ساہ اسکان تینے ندر کرے ولے پدی متو۔

لُمہ یاسمین ( شہید استاد جنرل اسلم بلوچ نا اُرائی ) بلوچ دیہاڑ نا ہمو سبخ ءِ کہ خواننگ آن تا است کپ مریک و جوزہ غاک پینگن مریرہ، دنکہ مزاحمتی شاعر سنگت مُرید پائک کہ ” گمان آن مُستی بیان آن پیشن ” ہندنو کڑدار ئس کہ بندغ آتا سوچ ئنا وس آن پیشن، لمہ یاسمین ہمو لمہ ءِ ہرادے اینو ہر غازی تینا لمہ پائک، ہرا نا زکر آن ہر مزاحمتی شاعر تینا قلم ءِ جیرت و سوگوی ہیتک، بلوچ قوم نا دا ہمو لمہ ءِ کہ او تینا مار شہید ریحان ءِ ڈیہہ ئکن ندر کیک و تینا مار نا کوپہ غاتیا ہزار ناز ئٹ بیرک ءِ بیرفسا اوڑا گمر کیک و اودے رخصت کرسا جہد ءِ پوسکنو دروشم ئس ہیتک۔ ہندن دا تحریک ئٹ مون مستی فدائی حوا نا لمہ ننا مونا بریک کہ او ہم فدائی حوا نا کاٹم آ راجی آ بیرک ءِ شاغسا اودے دروت ہلیک و کل راج ئنا لمہ غاتیکن کلہو ئس مون ہیتک۔

دیہاڑ بلوچ نیاڑی تا جیرت و قربانی نا قصہ غاتیان پر ءِ، زالبول فدائی تا لڑ ہرا شاری بلوچ آن الیس فدائی سمعیہ، ماہل، ماہکان، زرینہ، آصفہ، ہتم ناز سمالانی، بانی بلوچ، مریم بزدار و یاسمہ اسکان و پین کیہی سنگت آک ندر مسنو او تینا راجی تحریک تون ہم کوپہ مسنو ہرافتا لڑ ئٹ پین چندیک مون مستی اندن سلہبند یا سیاسی پڑ آ تینا کڑد ءِ سر تننگ ءُ و دا کاروان شالہ روان مرو۔

اینو بلوچ قومی تحریک ئٹ ننا بلوچ نیاڑیک اسہ سوگو ءُ دروشم ئسے ٹی کاریم و کمک کرسا ءُ، اندن ننے مونا قوضہ گیر نا چم تے پہہ مرسا اونا مکر آتے پہہ مرسا اونا شاغوکا جال آتیان تینے رکھوئی ءِ و تینا گواچنی آ دیہاڑ و ربیدہ غان تینا کڑد ءِ پٹسا تینا بشخ ءِ شاغوئی ءِ۔ نن سرپند مرین کہ قوضہ گیر امر ننے و ننا راج ءِ ریفینے داسہ ننے ہمو راج ءِ رکھوئی ءِ و راج ءِ سرپند کروئی ءِ کہ بلوچ راج ئٹ اندن نرینہ و نیاڑیک اسٹ ءُ ہچ ءُ فرخ ئس متنے و اف۔ ہندن ننا نیاڑیک تینے تیار کیر تینا کڑد ءِ سر ہیتر و ہمو چیدہ غا نیاڑی تے تینا مونا تخر ہرا بلوچ راج ئکن تینا کڑد ءِ سر ترسا قربان مسر و اینو ننکن و تیوئی جہان کن اسہ دیہاڑ ئس ہِلانو۔