بیگوائیں دْرچک (بلوچستان) ءِ ساھگءَ کپتگیں بلوچ

نودان بلوچ

(8June, 2026)

ھشت جون ھر سال پِرگْوزیت ءُ روت، بلئے گار ءُ بیگوائیں وڈالیانی ھاندانانی ودار بئے ھلاس نہ بیت۔ گِلگ کئے ءَ پِرکنئے، گار ءُ بیگوائی ءِ دْرچ مرچیگینے وَ نہ انت، ما بگشیں ھئو ھادسہ اَنت، اناگتی اَنت، اناں، بیست ءُ ھَپت مارچ، نوزدہ سَدءُ چلّ ءُ ھَپت ءَ بگر داں مرچی یکشلا (بلوچ ءِ گار ءُ بیگوائی ءِ دْرچ) برجم انت۔ بلوچستان ءِ ھَرچ لوگ ءَ امیت ءُ ناامیتیپجیگءَ زِندگ اَنت، نِہ کسے آجو انت، نِہ بَلوچ ھلاس بَنت، ءُ نِہ پاکستانی سوکیگ بنت۔ بلوچستان ءِ ھزاراں لوگانیدروازگ ھَمے اُمیت ءَ پَچ انت، بگندئے سالاں پیسر بیگواہ بیتگیں زھگے، براتے، پِتے واتر بئیت۔ بیست ءُ ھَشت مئیرَپت، ھَشت جون اتک، دیمترءَ باریں چے چے، بلئے پَدا سیزدہ نومبر وَتی تورناکیں بانزلاں ایر دَنت۔ پاکِستان انچو لوٹایت، بلوچ سالءِدُوازدھیں ماھاں بَس پُرسءَ بِہ نندیت ءُ دلپدردی بِہ دَرشان ایت۔ بلوچاں زانگ لوٹ ایت، بلوچانیکھولانی رَنج بگندئے جُتا انت، بلئے ماں دُنیا ءِ ھزاراں کھولانی رَنجءَ گوں ھمدپ انت۔ پلازہ ڈی مایو ءِ ماتاں (”دی مادرآف دی پالازہ ڈی مایو“، نوزدہ سد ءُ ھپتاد ءُ ھپت ءِ دھکّءَ ارجنٹائن ءِ جنینانی اڈ داتگیں انسانی ھکّانی گلے بیتگ، اودءِزھگ ملک ءِ پئوجی آمریت ءِ دئوران ءَ آوارجنئگ بیتگ انت، ھمے ھاترءَ جنیناں (ماتاں) مارشل لاہ ءِ بَرھِلاپءَ،انساپءِ ھاترءَ، ءُ وتی زھگانی آجوئیءِ ھاترءَسریگ مان پوشتگ ءُ بیونس آئرس ءِ تہ ءَ ھرھپتگءَ مارچ برجم داشتگ) ھَرھپتگ ءَ پہ وَتی بیگوائیں بچانی ھاتر ءَ زھرشانی برجم داشتگ، میکسیکو ءِ تہ ءَ مَرچی اوں ھزاراں کھول وَتی دوستیگیں مردمانیودار ءَ شپ ءُ روچ نِشتگ انت، ھَمے رنگءَ بلوچ وڈالیانی کھول اوں چَہ وَتی بیگواھاں پراموش نہ انت، ھَر چیدگءِوسیلہءَ وتی وارسانی یات ئِے زِندگ داشتگ انت۔ بلوچاں پھمگ لوٹ ایت، کسے ءِ بیگوائی، تَھنا فِزیکل نہ انت، ھَمےمیان ءَ تیوگیں زندمانے، آئی ءِ سرجمیں یات ءُ مولُم، واب، سیادی ءُ وارسی، پَہ بانداتءَ پرائیءَ رَنجیگ انت۔ بلوچاں”ودار ءِ تَب“ مارَگ لوٹ ایت، مرگ وَ یک کنڈگے ءَ روت ءُ تسلیم بیت، بلئے بیگوائی ءِ رَنج چرائیءَ بیرگءَ جُتا انت۔بیگوائی انچیں تاوانے، چرائیءَ رند، نِہ مردم تیوگءَ زندگ بیت، نِہ مُردگ، نِہ سرجمءَراجمانءِ بھر بیت، نِہ راجمانءَ ڈنّ،ھمے تورِشت، کھولانی دماگی رَنجشاں دوسری ودّین انت۔ راجمانےءَ زِیاتر کجام چیز دودا کنت؟ مردم دگ لوٹ انت،بیلڈِنگ لوٹ انت، اسکول ءُ کالج لوٹ انت، بلئے بلوچاں زانگ لوٹ ایت، مردمءِ شرپءُ ناموسءَ چون کنئے؟، زندمانءِبنکی لوٹاں چون کنئے؟، چشکہ ساہءِزیرگ بہ بیت، یا زمین بہ بیت، یا ملک۔

       چُناھا وَ زندمان جُنزگ ءُ لُڈگ ءِ تہ ءَ انت، بلئے بیگوائیں وڈالیءُ آیانی ازیزءُوارسانی زندمان تَم ایت، اوشت ایت۔ھردیں کسےءِگاریءِاھوال بئیت، چما روچءَ، وھد وَتی واگاں داریت، وھدءِ مارِشت اوں نہ بیت، سال پِرگوز انت،ودار نہ ھلّ ایت، پَدا ھَشت جون بئیت، پدا بئیت، پدا بئیت۔۔۔۔

بِل آئیءَ، بِزیر اشیءَ، ھمے بیگوائی ءِ دْرچ انچو زوراک انت، وَتی ھمرائی ءَ پہ زُبان ءَ لبزئِے رودینتگ، پہ درور، (انتزار،بازیابی، شناخت، لاپتہ، یا لاپتہ افراد، اھتجاجی کئیمپ، لانگ مارچ، لواھِکین، واپسی، بینر، دِگہ، دِگہ) پہ زبانءَ نوکیں لبزگنجےداتگ ئِے، پَدا لبزئِے تَھنا لبز نہ انت، چِد ءُ دیم ”اجتماھی یاداشت“ جوڑ بیتگ انت۔ بلوچاں سما بہ بیت، تیوگیںپدریچے ودی بیتگ، ھَمے ”پروٹِسٹانی سرءَ رُستگ، مزن بیتگ، ھمدا ”اسپیچ“ئِے داتگ، ھمدا رھشونے بیتگ۔ دئومی،تیوگیں پدریچے ودی بیتگ، بلئے وَتی دوستءُوارساں تَھنا زھرشانیانی”پوٹوانی“ تہءَ پجّا کاریت، کسےءِ، براتے، پِتے،ماتے، بچے، بَس کسہانی تہ ءَ آیانی ڈیلءُبالاداں زانت۔ ”مَن ابّاءِ زھگاں، منی ابّا شما برتگ، منی ابّاءَ شمارا ھرچی کتگ،آمیدگِسءَ بیار اِت ئِے“ البت وَت بئے ابائِے نہ دیستگ، یا ”من گار ءُ بیگوائیں بچےءِ دِل شِزردیں ماتاں، ءُ نالگءَآں“۔۔۔۔ما وَ گشیں، مدام انچو گشتگ، کسےءِبیگوائی، تَھنا آئیءِ زاتءِبیگوائی نہ انت، ھَمے میانءَتیوگیں کھولھمیشی(بیگوائی)ءِ آماچ انت، بلئے اناں، ھَردیں تیوگیں راجمانے، شکّیگءُ اَنسرٹینٹی ءِ آماچ بہ بیت، تہ اودا تُرس ءُ بیم تَھنابیگوائیں نپرےءِتہءَ نہ نندیت، ءُ نِہ تَھنا کھولےءِ، بلکنا راجمان ءِ ”اجتماعی شعور“ءِ بھر جوڑ بیت، سرجمیں راجمانییاداشتاں چو ریک ءِ بادگیرءَ ڈُرین ایت۔

بلوچ ءِ کرءَ ”واپسی“ ءِ ھیال ءَ چَڑ در آؤرتگ، درانڈیھی ءَ چہ واپسی؟ دُرستاں مستِر، زندانءَ چہ واپسی، بلوچءِ بیگوائیءِ دْرچ ءَ بلوچ زوراکءُ بیمناکیں ٹَرنےءَیلہ داتگ، انچیں ٹَرنے، اودا نِہ واپسیءَ اتک کنئے، ءُ نِہ وَتی زنِدانیءِاھوالاںدات کنئے، ”انچیں وھدے ناکہ کسّے گپ جنت، ناں منی زندانی ءِ آواز کئیت“۔۔۔بلئے یک شرتےءَ واپسیءَ اتککنئے، لاشے بئے، دگےءِلمبءَ، کئورےءِآپءَ دزکپئے۔۔۔دُنیا ءِ نکشہ ءِ تہءَ بلوچستان بگندئے دمگے، بلئے وڈالی ءُ کھولانیدماگانی تہءَ، بلوچستان دگے، راھے، بیلڈنگے ءِ دَپے، (اودا مھلوکءَزھرشانی برجم داشتگ) چارراھے، (اودا مھلوک ءَدگ بستگ، وَتی دوستانی، وارسانی، بچانی، پتانی، پیرینانی، شوھازءَ، ودارءَ نِشتگ) چَریشاں ابید، ھشت جون پہ کئے ءَپُرس نامگے، یا دلپدردی یے بہ بیت؟ پہ ”بینر“ ءِ دیم ءِ لِچّ اتگیں مردمءَ؟یا پہ ھمایاں، تنے وھدی لوگءَبیرہ دیئنت،دوستانی ھمرائیءَ سئیل ءُ گردگءَ رو انت، کتاب وان انت، واب گند انت، بلئے وَتی ”بیگوائی ئِے باری“ وَتی دلءِکوناھےءَ دْرپ ئِے کتگ؟  ھشت جون ءَ بلوچ تَھنا پہ بیگواھاں پُرس مَہ داریت، بلکنا ھَمایاں اوں یات بیاریت کہ بیگواہنہ انت، بلئے وَتی بیگوائی ءِ انکام ءِ ساھگءَ زند گوازینگءَ انت، پرچاکہ بلوچءَ زانگ لوٹ ایت، کسےءِبیگوائی ھادسہ یے نہانت، ءُ نِہ اناگتی انت، بیگواہ نہ بیتگیں مردم اوں، بینرءِدیم ءِ لچّ اِتگیں بچ اوں، ساریءَ شادمان اَت (بلوچستان ءَ شادمانوَ کس نہ بیت، بلئے ھمے ساھتءَ کما کم بیگواہ نہ انت) وَتی دوستانی گوناں نشتگ اَت، کتابے ءِ گڈی تاکدیماں رَستگاَت، ماتےءِدستاں ورگءَ اَت، بلئے پَدا آئیءِ چاریں ھاتراپاں، مدان مدانءَ بیم ءِ بانزل پچ بوھان بیت انت، شاھگانیںبانزل، بلوچ ھمایاں یات بِہ داریت، تنے وھدی ”اشتھاری“ نہ انت، نام ئِے چہ ”فھرستاں“ ڈنّ انت، ما بیگواھاں یاتکنیں، زھم نہ جنیں۔ زھم جنیں داں بیگوائیءِ دْرچءَ داریں، ھمے ھاترءَ بلوچاں دربرگ لوٹ ایت، ھَشت جون،دلپدردی یے، پَہ ھَما بلوچاں کہ تنے وھدی بیگواہ نَہ انت، بلئے وَتی بیگوائی ءِ باری ءِ وَدار ءَ چم ئِے نو نو انت۔