راجی ادیب و شاعر : شہید غمخوار حیات

نودَل بلوچ

شہید غمخوار حیات بلوچ قوم نا ہمو تاک آ ادیب آتے آن اسٹ ئس اسک ہرا تینا  راج ءِ پہہ مسکہ ، تینا راج ئنا ویل آتے تینا قلم تون بند کرسہ اسک ۔ ہرا وخت اسہ ادیب ئس تینا قوم و ڈغار ءِ قلم و عمل ٹی پیوند کیک یا خُلک تا گڑا ایلو بدر تے دا وس مفک کہ او دا سوگؤ آ پیوند ءِ کِشکر۔ انتئے کہ ادیب نا قلم و عمل زندہ سَلک و اوڑان ایلو رنگ الیرہ ۔ ہرا وخت رنگ کہ الُکر گڑا دا رنگ ءِ ایسر کننگ بھاز سخت مریک ۔ اینو قوضہ گیر آ ریاست غمخوار حیات نا ہمو قلم نا اونا نوشتہ نا رنگ ءِ سگِنگ کتو گڑا او تینا بے کڑد آ عمل تو غمخوار حیات ءِ شیہد کرے۔

جہاں اٹ امر ءُ کہ راج ئس ارے اوٹی بھلّا کرڈ ادیب ، شاعر و زانتکار آتا مریک ۔ ہمو زانتکار آک ہرا راج ئسےکن کسر گچین کیرہ ۔ زانتکار ، ادیب و شاعر مطلب ہمو ہرا کہ مزل تا وارث مریرہ ،ہرا چاگڑد نا اُست ئنا  تہہ خانہ مریرہ ، وخت ئتون سلوکا عمل نا پِن مریرہ۔  عمل ئٹ سلوک آک بھاز کم ودی مریرہ ہرا راستی نا چاگڑد ءِ تینا قلم و عمل ٹی خُلرہ و جوڑ کیرہ شہید غمخوار حیات دا کُل آتے آن اسٹ ئس اسک۔

شہید غمخوار حیات براہوئی زبان نا پِنی آ ادیب و شاعر آتا لڑ ئٹی اسک ۔ دا لَڑ ئٹ بھاز کم پین اریر ہرا نُت ٹی بے نا کچ ہم افس۔ شہید حیات براہوئی زبان ءِ اسہ پُوسکنو مزل ئسے نا کُنڈ آ دَننگ اس ہرا ننا ڈیھ و راج ئنا گُرج اس ۔ غمخوار  پہہ اسکہ کہ اینو دا قبضہ گیر نا وخت ئٹ ننا براہوئی بولی ہراڑے سلوکے ، اخس اوڑا کاریم کروئی ءِ ۔ ننے تینا چاگڑد ءِ انت نشان تروئی ءِ و انتئے نشان تروئی ءِ ۔ اخس اوفتے پہہ کروئی ءِ و اینو براہوئی بولی کہ داڑے سلوکے قوضہ گیر نا دُو آن و ایسری نا کُنڈ آ اِننگ ءِ گُڑا ننے دا وخت آ انت کروئی ءِ ۔ گڑا غمخوار ہندا گپ و تران آتا نیام ئٹ تینا کاریم تے برجا تِخاسُس، نوشتہ کریکہ شاعری کریکہ رُجانک کریکہ ، پٹ و پول کریکہ ، مٹ کریکہ پوسکنو لٹریچر ایسکہ ہرا ننا وخت ئنا گُرج اسک۔

بولی راج ئنا پجار ءِ ، اگہ بولی سلپ گڑا پجار سلپک ۔ اگہ اینو بلوچ تینا راجی آجوئی کن جُہد کرسہ ءِ گڑا ایلو کُنڈ آ  قبضہ گیر آ ریاست بلوچ نا راجی پجار و اونا اُستاد آتے آ جلہو کننگ ءِ ۔ انتئے کہ آشوبی تحریک ئسے ٹی امر ءُ کہ مٹی بدلی بریک یا تینا جُہد ءِ کرسہ کیرہ یا تینا مزل ءِ پہہ مریرہ گڑا تحریک ئٹ ہمو بندغ آک اسہ پچار ئس تخیرہ چاہے او امر ءُ دروشم ئسے ٹی مریر ولے تینا کسر ءِ راست کیرہ شیہد غمخوار اینو ہمو پچار نا رکھنگ کن تینا گُڈی ساہ اِسکان جہد کریسک۔

اندن قوضہ غا ڈغار ئٹ ہرا کہ ادیب نا کڑد مریک او سفا جِتا مریک ہمو ادیب ہرادے تینا کسر نا سما مریک کہ کنے ہرا کُنڈ آ نوشتہ کروئی ءِ کنے بروکاتے انت کسر تروئی ء گڑا ہمو ادیب آک راستی نا ادیب پاننگرہ۔ اینو بلوچ راج ئٹ دنو ادیب ننے کم خننگ ٹی بریک ہرا راستی نا بروکا نسل و ساڑی وخت نا تحریک کن نوشتہ کننگ ءُ۔ داکان بیدس گڑاس تینے ادیب پارہ ولے گواچن ئٹ اوفک ادیب افس او بیرہ تینا بے مسخت آ خیال آتے درشان کیرہ ہرا ننا چاگڑد نا ہِچ وڑ ئٹ درمان افس۔ اندن ایلو جہاں نا تحریک آتے اُرن یا تینا بلوچستان نا آجوئی نا تحریک ءِ اُرن گڑا ننا مونا بیرہ لٹریچر نا زِی آ بھاز گپ و تران بریک ۔ انتئے کہ ہر ڈغار نا تینا جِتا ءُ گواچن مریرہ گڑا دژمن نا تینا جِتا ءُ بیانیہ ئس مریک و او تینا لٹریچر آتے مونا اتیک تانکہ او جاگہ نا اُلس تا پہچان ءِ مٹ کننگ کے و اوفتا حکومت کننگ کے۔  اوفتا بولی تے آ دُو شاغِو اوتا تاریخ ءِ جتا ءُ رنگ اس ایتو اندن پین وڑ وڑ ئنا تینا چم تتون اُلس ئٹ لتاڑ ئس شاغک۔

قوضہ گیر آتے کن کُل آن بھلا ویل قوضہ مروکا جاگہ نا ادیب آک مسونو انتئے کہ اوفک قوضہ گیر نا زہن ءِ  پہہ مریرہ ۔ اوفتا مونا سلرہ ، تحریک آتے ئٹ پُوسکنو خیال اتیرہ ۔ جہان نا کُل تحریک آک ہرا انقلاب اَتننگ خوائسنو اوفتیٹی کُل آن زیات ادیب و خانندہ غاک مسونو گڑا ہمو پارٹی تا ہم سروک مسنو ۔ کاریم تون اوار اوار او وخت و ھالیت آتا زی ہم کتاب نوشتہ کرینو۔  ہموتے آن بھاز آک دنُکہ چین نا ماؤ و لیوشاؤ چی مرے ، روس نا لینن و اسٹالن مرے ، ویت نام نا ہوچی من و گیاپ مرے یا گنی بساؤ نا کیبرال مرے ، گھانا نا کوامے نکرومہ مرے ، چی یا کاسترو ارجنٹائن و کیوبا نا مریر ، یا بی ایل اے نا سروک بشیر زیب مرے دا کُل جُہد کننگ تون اوار تینا راستی تے ہم نوشتہ کرینو یا پین چندیک مسونو۔  ہندن پین  ادارہ غاتے تون تفوک ءُ ہم جُہدکار مسونو یا تحریک آن واخُب مسونو اوفتا ہم بلو کچ ئس تینا ادب ٹی بشخ شاغانو  دُنکہ نگوگی ہرا افریقہ نا اسے پنی و ادیب ئس اسک ، فرانز فینن جہاں نا پِنی آ قلم کار آتے آن اسٹ اسے اونا باروٹ صباء دشتیاری پاہک کہ فینن نا کتاب آک بائبل نا درجہ تخرہ ، اندن شہید دشتیاری بلوچ تینا بلوچ چاگڑد ءِ  کسر تروک آتے آن اسہ گچین و ادیب ئس اسک یا پروفیسر رزاق زہری مرے پین جہان نا ایلو چندی فلاسفر ، ادیب و شاعرک تینا راج اکن کاریم کرینو ، تینا راج ء مٹ کرینو، اوفتا ہم چندیک خَلنگانو ، کسس ءِ تا مُلک آتے آن کَشانو ۔ اندن دافتے داڑے درشان کننگ نا مسخت دادے کہ اسہ جہدکار ئس انت انت کننگ کیک ہرا جاہی تینا راج ءِ چاہک۔

اینو قبضہ گیر آ پاکستان بلوچستان نا ادیب و شاعر آتے  آن بھاز خُلیک کہ  نواۓ دا پُوسکنو آشوبی ءُ لٹریچر اتیر یا تینا بولی و جند ئنا لٹریچر ء مونا دیر ۔ اندا سوب آن او اسٹ اسٹ آ ننا چاگڑد نا ادیب و شاعر آتے شہید کرسا ءِ۔ اندن بنگلہ دیش نا ادیب و شاعر آتے ہم اندا وڑ خَلکک ہرا وخت آ بنگالیک تینا راجی آ بولی و راجی آجوئی کن جہد  کریرہ ۔ انتئے کہ او وخت آ ہم ادیب و خوانندہ غاک تینا گواچن ءِ پہہ مسُر ئک۔ مقبوضہ بلوچستان ئٹ اولی وار اف کہ زوراک آ ریاست دُن کننگ ءِ ، بلوچستان ئٹ وار وار اسٹ اسٹ آ ادیب آتے شہید کرسہ ءِ یا ایلو کتاب آتے آ پاپندی خَلسہ ءِ ، یا سنگت آتے  بے گواہ کرسہ ءِ ۔ یا خوانندہ غاتے و  ایلو طبقہ غاتے ئٹ چاگڑد نا خُلیس ئس شاغسہ ءِ نواۓ دا لوزانک ئس ودی کرور یا تینا راجی آ تحریک نا زی آ نوشتہ کرور یا کُمک کرور ۔ اندن ننا مونا بریک کہ 2011 ٹی پروفیسر صباء دشتیاری ء سریاب روڈ شال ئٹی پاکستان نا ریاستی ادارغاک شہید کریر ، اندن  11 جولائی 2013 ٹی خضدار نا شہر ٹی ڈیتھ اسکواڈ نا کارندہ آک پروفیسر عبدالرزاق زہری ءِ شہید کریر۔  14 دسمبر 2014 آ پروفیسر زاہد آسکانی ءِ شہید کریر۔ فروری 2025 اٹ تربت ٹی ایم فل اسکالر اللہ داد ءِ ڈیتھ اسکواڈ نا بندغ آک شیہد کریر اندن داسہ براہوئی زبان نا پِنی آ شاعر و ادیب پروفیسر غمخوار حیات ءِ شہید کریر۔  پین  چندی ادیب و زانتکار آتے  خلکُر یا گِڑا سے تون پین وڑ نا بیدادی کریر۔ اینو قوضہ گیر نا بیانیہ اندا برسا ءِ کہ شاعر و ادیب آک انقلاب ودی کرسا ءُ اندا سوب آن بھاز آ کتاب آتے آ پابندی خلکُنے بُک اسٹال آتے  اِلپک۔  دُو شاغنگ ءِ کتاب دوست دوکان دار آتے آ  او اَرفنگ و بند کننگے تا و خونندہ غاتے بیگواہ کننگ ءِ ۔ او اندنو خُلیس ئس ودی کننگ خوائک کہ بروکا زنک خواننگ آن مُر مرے ۔

        اینو دا راجی آجوئی نا تحریک ئٹ کُل ادیب و شاعر آتے تینا کسر ءِ سفا کروئی تمک کہ ننے دا ساڑی آ وخت آ ہراڑے سلوئی ءِ و نوشتہ کروئی ءِ ۔ ننا راجی بولی تے کہ قوضہ گیر ایسر کننگ ءِ اودے امر نن تورِن۔ ننے اینو ادب نا ہرا کُنڈ آ  کاریم کننگ نا گُرج ءِ و نن تحریک و ادب نا خواست آتے امر دوئی کننگ کینہ۔  امرو کہ ادیب و شاعر ئس ارے اوتے دا سما مرے کہ بلوچ نا راجی ادارہ غاتے آن بیدس نمے کسس دنو کاریم نشان تفرو کہ نم دُن کاریم کبو ۔ انتئےکہ پین امر ءُ کہ نوشتہ کار و خوانندہ  مریر اگہ او تینا راجی تحریک کن نوشتہ و کاریم کننگ کپسہ یا تحریک آن واخُب افس گڑا اوتا لوزانک ئٹ خزمت آک و کاریمک بے معنہ ءُ۔  انتئے کہ ادیب و زانتکاک کسر نشان ایترہ و او تینٹ زہنی غلامی آن آجو مریرہ ۔  زہنی غلام مروکا ادیب و شاعر آک اینو ہم اریر ہرا بیرہ قوضہ گیر نا لوزانک ءِ  مونا اَتنگ ءُ یا تینکن آسودئی پَٹنگ ءُ ۔ اوفک دا گپ ءِ کیرہ کہ نن بے وس اُن گڑا نگوگی پاہک کہ اسے ادیب ئسے  اونا کسر سما مرے ہراکے پاہک نن نیامٹ اُن گُڑا  اوفک ہم قوضہ گیر نا کمکار ءُ ۔ اینو ننا بلوچ تحریک دا جاگہ غا سر مسنے کہ اسہ ادیب و شاعر ئس جوان ءُ وڑ ئسے ئٹ نوشتہ و کاریم کننگ کیک گڑا اوفتے دا بہانہ ءِ کروئی اف کہ نن بے وس اُن ، اگہ بے وس اُرے گڑا چُپ کبو۔ دا وخت ئسکان ادیب آتا بھاز آ کاریم تے بلوچ تحریک پاش کرینے کہ نُم ہرا ہرا کُنڈ آ کاریم کننگ کیرے گڑا اوتے دا بارو ئٹ سوچ ئس خَلوئی تمک اگہ اینو دا وخت ئٹ ادیب آک چُپ کیر تینے زمہ واری تے آن مُر کیر گڑا دیہاڑ دافتے اسُل بشخپروئے ۔