گوں  بلوچ سیاسی جہدکارے ءَ جست

شولان بلوچ: اے ویل ءِ درگت بلوچ مہلوک ءِ تہ ءَ چنچو سرپدی ءُ آگاھی ھست؟

سوبین بلوچ : اَنچوشکہ جُست اِنت کہ 28 مئی ءِ درگت ءَ مہلوک ءِ گور ءَ چنچو آگاھی ھست اِنت۔ نوں مہلوک ءِ گور ءَ اے آگاہی اھست اِنت کہ اے تراک ءِ سبب ءَ بلوچ مرچی سک باز نادراھیانی آماچ بوتگ۔ بلے آچو سرپد نہ اَنت کہ ریڈیشن نامیں چیزے ھست اِنت یا ایٹمی تراک چے چیزے، بلے مرچی چاگے ءَ گونڈوے پیداگ بیت یا ھاران ءَ گونڈو یے پیداگ بیت ءُ آ مازور بہ بیت یا چہ اود ءَ مردمے دگہ کُجام ھم نادراھی یے ءِ آماچ بہ بیت آ وڈے نہ وڈے ءَ ھمے سرپد بیت اے تراک ءِ سبب اَنت۔ اے نادراھیاں کہ رُدوم زرتگ اے بیماری اے وڑ دیم ءَ آیگ ءَ اَنت۔من چاگے ءَ چوشیں کھول دیستگ کہ آیانی لوگ ءَ انچیں ناسلامتیں چُکے پیداگ بوتگ گُڑا آ ھانی گُشگ اِنت کہ اے ھمے تراک ءِ سبب ءَ آھانی چُکّ مازور پیداگ بوتگ اَنت۔ ما ھاران ءِ یک گونڈو یے دیستگ ءُ آئی ءِ کھول ھم انچو گُشگ ءَ اَت ءُ وھدے کہ من ڈالبندین ءَ سپرے ءَ شُتگ اتاں گُڑا ھمود ءَ من ھمُک میتگاں کہ شُتگاں لس مہلوک ءَ گوں نشتگاں، ما یک سوالنامگے((Questionnaireٹھینتگ کہ آ ئی ءِ تہ ءَ آ بہ گُش اَنت کہ آھانی کھول ءَ کسے ءَ شومک ((Cancerءِ نادراھی بوتگ بلے کینسر ءِ کیس مارا سک کم رستگ، چوشیں کھول کم بوتگ کہ آ پرائمری وٹنس بوتگ اَنت بلے آھاں چوش گُشتگ کہ آھانی ناکو زہگے، سیادے، ناکُو یے، یا دگہ پجاروکے ھست کہ آھاں شومک ءِ ناراھی ءَ گِپتگ بہ زاں انچیں سیکنڈری وٹنس باز رستگ۔ دومی نیمگ ءَ چوشیں مردم باز رستگ کہ آ دو نادراھی ءِ گِلگ کنگ ءَ بوتگ اَنت، یکے تھائیرائڈ(Thyroid)ءِ ءُ دومی ھون ءِ جیڑہ۔ ھون ءِ جیڑہ ءُ تھائیرائڈ ءِ جیڑہ باز گِندگ بوتگ کہ سک باز مردم اِشانی آماچ اِنت ءُ اے نادراھیانی سبب ریڈشن اَنت۔

شولان بلوچ: اے ویل ءِ درگت ءَ بلوچ مہلوک ءِ تہ ءَ چے کنگی بیتگ کہ کنگ نہ بیتگ ءُ دیمتر ءَ کنگ بہ بیت؟

سوبین بلوچ: دومی جُست کہ بلوچ راج ءَ چے کنگی اَت کہ آئی ءَ نہ کتگ۔ منی ھیال ءَ داں مرچی ءَ اے انچیں مزنیں کسّھے بوتگ، انچیں بلاھیں چُکچینی عملے ( جینوسائیڈل ایکٹے)بوتگ کہ آئی ءِ سر ءَ چوشیں ھچ وڑیں مزنیں تکے ءَ ناں راجمانی، سیاست ءُ نئیکہ لبزانکی عملے پیش دارگ بوتگ۔ پہ درور چہ منی چماں نہ گوستگ ابیدء لہتیں لبزی نبشتانکاں۔ چوشیں پٹ ءُ پولی تاک نبشتہ نہ بوتگ کہ سانمند بہ بیت، چوشیں ٹیمے اود ءَ نہ شُتگ کہ گراؤنڈ ءَ ریسرچ بہ کنت یا جیولوجسٹ، پزئیسٹ ءُ کیمسٹ یے اود ءَ نہ شُتگ ءُ پٹ ءُ پول ئِے نہ کُتگ کہ اود ءَ زمین ءِ توک ءَ چے مٹی ءُ بدلی اتکگ یا انتھروپولجسٹ یے نہ شُتگ کہ بہ پٹ ایت ھما مردم 30 سال پیسر زندگ بوتگ اَنت ءُ چہ وتی چماں ھما دمگ ءِ درچک ءُ آئی ءِ ماھول ءُ ماھول ءِ تہ ءَ چے ءُ چونیں پرک دیستَگ اِش ءُ مرچی چے پرک گندگ ءَ اَنت، اے چیز ءِ سر ءَ پٹ ءُ پول نہ بوتگ۔اے مستریں ءُ ارزشدارتریں سائنسی ڈیٹا اَنت کہ ما اِشانی یکجاہ کنگ ءَ سوبین نہ بوتگیں۔ بلے اِشی ءِ سر ءَ مرچی ھم کار بوت کنت پمیشکہ اِشی ءِ سر ءَ زوت ءَ چہ زوت ھما پِڑانی مردم کار کنگ بندات بہ کن اَنت۔ جتائیں پِڑ چوشکہ میڈیکل، کیمسٹری، پزکس، کلائمیٹ، انتھروپولوجی ءَ ھوار ایدگہ بلدیں مردم اے درگت ءَ وتی زمہ واریاں بہ زور اَنت ءُ کار بہ کن اَنت۔ دومی اِش کہ مہلوکی موبلائزیشن بہ زاں کہ مہلوک ءَ اِشی ءِ ھلاپ ءَ گپ کنگی اِنت یا مہلوک ءَ اے گپ سرپد کنگی اِنت کہ آجتائیں نادراھیانی آماچ اَنت، آھانی چُکّ مازور پیداگ بوگ ءَ انت، آھانی ڈگاراں نوں کشت ءُ کشاری بوگ ءَ نہ اِنت، مہلوک تھائیرائڈ ءِ آماچ بوگ ءَ اَنت ،انفرٹیلیٹی بہ زاں زھگ نہ بوگ مرچی سکیں بلاھیں جیڑہے یا دگہ ھم چونیں سانے زمین، درچک ءُ دار، ساھدار ءُ وتی جند ءِ تہ ءَ گِندگ ءَ اِت، اے ھم دُراہ ھمے تراک ءَ گوں بندوک اَنت ءُ اِشی ءَ چو ڈالچار مہ کن اِت بلکیں اِشی ءِ ھلاپ ءَ گپ بہ کن اِت، ءُ درستاں چہ مستریں اے گپ ءَ پوہ بہ بئیت کہ مرچی اے رنگیں نادراھی کہ اتکگ اَنت آھانی زمہ وار زورگیریں پاکستانی استان اِنت، اے گپ ءَ مدام یات بہ کن اِت۔
دومی میان استمانی (انٹرنیشنل )تک ءَ انچیں ادارہ ءُ ازباب ھست اَنت کہ آ نیوکلیئر اثراتاں کچ کن اَنت، اِشاں گوں مئے دزرس نیست کہ من گُشاں بہ بیت داں ما راستیں کسہ ءَ گوں منانک ءَ دنیا ءِ دیم ءَ آؤرت بہ کنیں۔مرچی ھم دَنیا ءِ سک باز جاہ اھست اَنت کہ اود ءَ ایٹمی تراک چکاسگ بوتگ، اِشی ءِ مستریں درور الجیریہ ئیگ اِنت کہ وھدے فرانس وتی ایردست کتگیں زمین الجیریہ ءِ سر ءَ ایٹمی تراکانی چکاس ءَ کنت۔ چرے تراکاں ھندی مہلوک باز سانمند بیت ءُ اود ءَ مزنیں تباھی کئیت یا اِشانی زمین ءِ سر ءَ سک باز نادراھیءُ باز مردمانی مرگ ءِ ھال کئیت، گڑا آ ھمے ڈیٹایاں یکجاہ کن اَنت۔ اے راج ءَ ایردستی ءِ وھدءَ ھچ کُت نہ کُتگ بلے پدا لہتیں سالاں پد آیانی مُلک آجو بوتگ گُڑا آیاں ھمے زورگیریں مُلک ءِ سر ءَ کیس جتگ کہ آھاں ھمینچو جرمانہ بہ دنت پرچاکہ فرانس ءَ مئے ڈیھ ءَ اینچو تاوان نہ داتگ ءُ تباہی یے آؤرتگ ءُ اِشی ءِ زمہ وار فرانس اِنت۔ گپ ءِ مکسد اِش انت کہ اے رنگیں ڈیٹا مار ایکجاہ کنگ ءُ وتی راجی پُتینکاں(آرکائیو) ءَ ایر کنگی اَنت داں مارا مرچی ءُ باندات کار بہ دے اَنت کہ چے رنگ ءَ زورگیریں پاکستان ءَ مئے سرزمین ءُ سرزمین ءَ نِشتگیں مہلوک تاوان داتگ۔پرے کارانی ھاتر ءَ مارا درستاں وتی وتی پِڑانی تہ ءَ کار کنگ لوٹ ایت ءُ گوں جپاکشی ءَ سائنسی بنیاد ءَ اے ویل ءِ درگت ءَ پٹءُ پول کنگ ءُ وتی مہلوک ءَ ھوار میاں استمانی مہلوک سرپد ءُ پوہ کنگی انت کہ مئے سر ءَ چے گوستگ ءُ چے گوزگ ءَ اِنت۔